26 Αυγ 2016

Φρακτό - η ατμόσφαιρα του δάσους



... Aπό κάποιο σημείο και μετά, μόνο δάσος. Μόνο βουνό, μόνο δάσος αδιαπέραστο όσο φτάνει το μάτι. Υπάρχουν και μέρη που δεν βλέπουν θάλασσα, λοιπόν!
Μπάρες που παίζουν το ρόλο πυλών: αλλά δεν είναι αυτές οι αληθινές πύλες του δάσους.


Πρώτη βόλτα μόνη: βήμα και βίωμα. Η φασαρία της κατασκήνωσης είναι πλέον μακριά. Στ' αριστερά μου ένα μεγάλο αρσενικό ζαρκάδι. Κοντοστεκόμαστε. Είναι ψηλά, ανάμεσα στα δέντρα, εγώ κάτω στο δρόμο. Κοιταζόμαστε αρκετή ώρα, μέχρι που κάνω να πιάσω τη μηχανή μου να τον φωτογραφίσω. Φεύγει. Θαυμάζω. Εχω-δεν έχω κάνει ένα χιλιόμετρο, και αισθάνομαι πως έχω κάνει δέκα, τόσες οι εντυπώσεις. Μέσα σ' αυτό το δάσος υπάρχουν τα πάντα και ο χρόνος διαστέλλεται.


Από το μικρούλι μυοσοτίς ("μη-με-λησμόνει") μέχρι την τεράστια ίνουλα, όλα τα μικρά μαγικά πλάσματα του δάσους υπάρχουν ήσυχα, στη θέση τους.


Τι θα πει "παρθένο δάσος"; Τα δάση είναι συστήματα σοφά που αυτορυθμίζονται, και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις τους είναι περιττές. Αλλά πρέπει να στεγαστούμε, να φτιάξουμε έπιπλα, να ζεσταθούμε, να τραφούμε. Το δάσος μας δίνει αυτά, και περισσότερα.


Ερυθρελάτη. Δεν είναι παίξε-γέλασε το κωνοφόρο δάσος. Τα ελατοδάση είναι μέρη σοβαρά, σκοτεινά, τόποι ενδοσκόπησης. Ολα τα κωνοφόρα είναι δέντρα του Κρόνου, λέει η βιοδυναμική (κάτι το χρώμα, κάτι το υψόμετρο, κάτι η εσωτερική θερμότητα που αντέχει στο εξωτερικό ψύχος). Αλλη ατμόσφαιρα έχουν όμως τα πευκοδάση, κι άλλη τα ελατοδάση. Τούτη εδώ η ερυθρελάτη έχει μια χάρη μέσα στη σοβαρότητά της, κάτι το θηλυκό, σαν μια παλιά σεβάσμια Ιέρεια που πέραν του σεβασμού που εμπνέει θαυμάζεις και την κομψότητα και την ομορφιά της. 

φωτ. Ελένη Μαχαίρα

Σκοτάδι βαθύ και ευωδιά διαπεραστική που σε τονώνει. Είναι η ώρα της σιωπής, η ώρα να δούμε τα εντός μας σκοτάδια, να ξεπεράσουμε τον αρχέγονο φόβο του σκοταδιού εντός και εκτός, και να γίνουμε ήρωες. Μόνο μέσα από τη μύηση της ελάτης θα μπορέσουμε να φέρουμε εις πέρας την αποστολή μας.


Η αποστολή μας είναι μοναδική, γίνεται κατά μόνας, κι ας είναι πάντα για χάρη της συλλογικότητας.

φωτ. Ελένη Μαχαίρα

Ολα τα δάση είναι με κάποιο τρόπο μαγικά, όλα θεωρούνταν με κάποιο τρόπο ιερά από τους παλαιότερους. Τι είναι ιερό; Τι θεωρούμε μαγικό; Ισως αυτό που μας προκαλεί δέος, βαθιά ευγνωμοσύνη, ίσως αυτό που μας φέρνει με κάποιον τρόπο κοντύτερα σ' αυτό που μας υπερβαίνει και υπαινίσσεται το πραγματικό μεγεθός μας επάνω στη γη.


Οι Σημύδες. Είναι δέντρα ιερά για τους σαμάνους της Σιβηρίας (τους παλιούς, τους "ορίτζιναλ"), και το φθινόπωρο χρυσίζουν μαγικά. Ως πρόσκοπο είδος έχουν μία νεανικότητα, μια ελαφράδα. Είναι δέντρα του Ερμή, ή της Σελήνης. Ο φλοιός τους είναι απόκοσμα λευκός. Την ηλικία τους την καταλαβαίνεις από το πόσο "μαυρίζουν" και γεμίζουν βρύα και "μαλλιά ξωτικών", και σκάνε. Σκάει και σπάει το δέρμα τους με την ηλικία, όπως και το δικό μας.


Yπάρχει μία συστάδα εδώ, λίγες δεκάδες ίσως, γιαγιάδες-σημύδες. Διατηρούν αυτό το νεανικό, αυτή τη νεανική τους ενέργεια, σαν κάτι μοντέρνες γιαγιάδες που έχουν μηχανή και κάνουν extreme sports γιατί δεν έχουν αποφασίσει να γεράσουν. Οσες πεθαίνουν, πάντα στυλάτες, τις τρώει το μυκήλιο: λευκά, κομψά ξυλομανίταρα.


Τραγουδάμε στο δάσος, γιατί τα πνεύματα των δέντρων αγαπούν την ανθρώπινη φωνή. Περπατάμε ξυπόλυτοι, ξυπόλυτες. Το έδαφος είναι μαλακό και δροσερό, αλλά σύντομα οι πέτρες γίνονται αιχμηρές. Το ξυπόλυτο περπάτημα σε κάνει πιο συνειδητό, τα βήματα γίνονται πιο αργά και προσεκτικά, ξεκινάνε από τις μύτες και μετά πατάει ολόκληρο το πόδι. Μέσω του γυμνού ποδιού ο εγκέφαλός μας επικοινωνεί καλύτερα με το δάσος. Το περπάτημα είναι ευχάριστο μέσα στα φύλλα της οξιάς.


Oι Οξιές: αγκαλιάζονται, κάνουν κορμούς ερωτικούς, εξογκώματα όλο κρυμένα νοήματα - ρίχνουν τα φύλλα τους στρώμα παχύ και δροσερό για τα ζευγάρια των ερωτευμένων. Δέντρα ψηλά, που αντέχουν να έχουν "ρηχές" ρίζες. Φυτό της Αφροδίτης, κρατάει τα ξερά της φύλλα το χειμώνα και τα ρίχνει την άνοιξη: ρωτούσαν οι παλιοί "πώς καταλαβαίνουμε πως έρχεται η άνοιξη;" και η σωστή απάντηση ήταν "όταν ρίξει τα φύλλα της η οξιά".


Αρσενικά και θηλυκά άνθη ζουν μαζί στο ίδιο δέντρο. Οι οξιές γίνονται ψηλές, φτάνουν μέχρι και 40 μέτρα. Ανάμεσά τους νιώθεις τη μικρότητά σου, όπως σε γοτθικό καθεδρικό ναό. Παλιά τη λέγανε βασίλισσα του δάσους. Τα διχαλωτά κλαδιά της χρησιμοποιούνταν στη μαγεία. Στις βόρειες χώρες έγραφαν πάνω στο φλοιό της (beech - bok - buche - boc... book!). H γραφή έκανε τη γνώση προσιτή, ο λόγος έπαιρνε υπόσταση...



Δεν νιώθεις καμιά αυστηρότητα ή σοβαρότητα (όπως με τα έλατα), το φως διαπερνά το θόλο τους, ακτίνες ήλιου διαχέονται στα φύλλα και στο έδαφος. Είναι παράδεισος για τα μυκόρριζα και για τις πεταλούδες. Το ανθοϊαμα της οξιάς επαναφέρει μέσα μας την ανεκτικότητα, την ευελιξία, το συμπάσχειν, την ταπεινοφροσύνη, τη γενναιοδωρία ως στάση ζωής. Ηταν κάποτε η Μητέρα του Δάσους, και οι μητέρες είναι εκ φύσεως ανεκτικές και γενναιόδωρες με τα παιδιά τους (και όχι μόνο). Μέσα απ' τα δάση της οξιάς βρεθήκαμε στους καταρράκτες.


To υγιές δάσος δίνει υγιές νερό, έλεγε ο σοφός δασολόγος και μηχανικός Βίκτωρ Σάουμπέργκερ. Οι μικρές (και οι μεγάλες) δίνες καθαρίζουν τη μνήμη του νερού και το παραδίδουν νέο και "άγραφο" στις πέτρες, στα φύλλα, και στα πλάσματα του δάσους να τα αγκαλιάσει, να τα δροσίσει, να τα ταξιδέψει.


Mέσα σ' αυτό το δάσος κάποτε ζούσαν άνθρωποι. Με τις οικογένειες, τα ζώα, και τα οπωροφόρα δέντρα τους, τις γιορτές τους, τις επαφές τους με τις έξω κοινότητες. Ηρθαν οι πόλεμοι και η ξενιτιά, και το μόνο που παραμένει από τις ζωές τους είναι τοίχοι στρογγυλεμένοι από τα βρύα. Απ όπου φύγει ο άνθρωπος το φυτικό βασίλειο αναλαμβάνει να αποκαταστήσει εκ νέου τις αρμονίες με την αδηφάγα του εξάπλωση. Η φύση ξέρει να φέρνει τα πράγματα στα μέτρα της.




Το μικτό δάσος είναι ένα μέρος χαρούμενο και πλούσιο, γεμάτο εκπλήξεις. Ανάμεσα στις οξιές με τους γλυπτούς κορμούς τους σημύδες, έλατα, γάβροι, πεύκα τέτοια κι αλλιώτικα. Και μανιτάρια, σάρες, βρύα, ίχνη αρκούδων, έντομα, πέτρινα μονοπάτια, φυτά παράξενα, φτέρες στο ύψος του ανθρώπου και ψηλότερες, αγριοφράουλες, ορχιδέες, αχιλλείες. Μια αίσθηση παρέας και αρμονικής συνύπαρξης. Mια ελαφράδα. Οπου και να κοιτάξεις κάτι αλλιώτικο, κάπως αλλιώς παίζει το φως, αλλιώτικες οι φόρμες των δέντρων, πολλά τα άνθη, πολλά τα έντομα.


Καθώς τα αισθητήρια γεμίζουν και τρελλαίνονται από τα πολλαπλά ερεθίσματα, έρχεται φυσικά το να σταθείς, να καθίσεις, όσο πιο ήσυχα γίνεται, να κλείσεις τα μάτια και να ακούσεις. Και όταν κορεστεί πια η ακοή, και η όσφρηση μετά, και η γεύση καθαρίσει από το γάργαρο νερό, έρχεται η ώρα της σιωπής. 


Η ώρα όπου μόνο νιώθεις, χωρίς λόγια και πέρα από τις αισθήσεις, όλη την ατμόσφαιρα του δάσους.



(περισσότερα για το Φρακτό)

12 Αυγ 2016

Η Δίκη της Μονσάντο

Για μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων ανά τον κόσμο, η Μονσάντο αντιπροσωπεύει τα γενετικά τροποποιημένα (μεταλλαγμένα) τρόφιμα και τη βιομηχανική (χημική) γεωργία. Πρόκειται για μία αμερικάνικη πολυεθνική εταιρεία-κολοσσό, της οποίας τα προϊόντα καταστρέφουν τη βιοποικιλότητα, δηλητηριάζουν το έδαφος, το νερό, και την ανθρώπινη τροφή, και συμβάλλουν τα μέγιστα στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Μέσα στον τελευταίο αιώνα, η εταιρεία αυτή έχει αναπτύξει προϊόντα τα οποία έχουν προκαλέσει ανήκεστες βλάβες στο φυσικό περιβάλλον, και σοβαρές ασθένειες και θανάτους σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.

Για το λόγο αυτό, η Κοινωνία των Πολιτών (μέσα από παγκόσμιες οργανώσεις καταναλωτών, οργανώσεις για την ασφάλεια της τροφής, και για το περιβάλλον) αποφάσισε να διοργανώσει μία δίκη στη Χάγη. Πρόκειται για μία πρωτοβουλία της διεθνούς κοινωνίας των πολιτών (μετρώ πάνω από 400 οργανώσεις παγκοσμίως στους υποστηρικτές, αριθμός που αυξάνεται μέρα με την ημέρα), η οποία έχει σαν σκοπό να αποδώσει ευθύνες στην εταιρεία για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, και οικοκτονία. Οι δικαστές θα ακούσουν καταθέσεις θυμάτων, και θα γνωμοδοτήσουν όπως ακριβώς προβλέπεται στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Θα είναι μία "εικονική" δίκη, μια που στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης δεν προβλέπεται να προσφεύγουν πολίτες εναντίον εταιρειών (μόνο κράτη), αλλά θα γίνει με όλους τους κανόνες δικονομίας που ισχύουν για το Διεθνές Δικαστήριο, με κανονική δικογραφία, δικαστές, και όλα όσα προβλέπονται. Οι δικαστές, όπως ακριβώς ισχύει και για το Διεθνές Δικαστήριο, θα είναι επιφανείς νομικοί και επιστήμονες (και, ακούγεται, κάποιοι οι οποίοι έχουν στο παρελθόν διατελέσει δικαστές στο Διεθνές Δικαστήριο). Θα είναι, δηλαδή, μία κανονική προσομείωση δίκης του διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Φυσικά η εταιρεία (μέσω του γενικού της διευθυντή) προσκλήθηκε στη δίκη για να ακουστούν και οι δικές της απόψεις, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει απαντήσει (εξέδωσε μόνο ένα δελτίο τύπου που λέει οτι δεν πρόκειται για κανονική αλλά για εικονική δίκη).

Παρά το γεγονός οτι η δίκη θα είναι εικονική, οι μαρτυρίες, τα στοιχεία και η δικογραφία που θα προκύψουν, θα επιτρέψουν να στοιχειοθετηθεί μία αληθινή δίκη ενάντια στην εταιρεία αυτή.

Εξω από το χώρο που θα διεξάγεται η δίκη, διοργανώνεται και μία μεγάλη Λαϊκή Συνέλευση  για το μέλλον της τροφής και το μέλλον του πλανήτη. Θα είναι μία μεγάλη σύναξη κινημάτων, σποροφυλάκων, αγροτών, και απλών πολιτών, που σκοπό θα έχει να αναδείξει τις λύσεις στο θέμα της διατροφικής κυριαρχίας και της προστασίας του ανθρώπου και της τροφής. 

Μέχρι στιγμής την Ελλάδα θα εκπροσωπήσει η Κοινότητα Πελίτι (Παναγιώτης Σαϊνατούδης και Βάσω Κανελλοπούλου), η οποία μέσα στα 21 χρόνια λειτουργίας της έχει διαφυλάξει και διανείμει δωρεάν σπόρους παραδοσιακών ποικιλιών σε παραπάνω από 150.000 έλληνες αγρότες (ερασιτέχνες και επαγγελματίες). Οι διοργανωτές μας λένε οτι η συμμετοχή είναι ανοιχτή και σε άλλες (σχετικές) οργανώσεις (όσοι επιθυμούν να συμμετάσχουν στη Λαϊκή Συνέλευση και να παρουσιάσουν κάτι μπορούν να στείλουν ένα ηλεκτρονικό μήνυμα στο info@peoplesassembly.net ).

Στην Ελλάδα, τις ημερομηνίες της Δίκης, 14-16 Οκτωβρίου, σχεδιάζονται εκδηλώσεις από τις τοπικές ομάδες του Πελίτι, και από άλλους φορείς.

Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς; Πολλά! Εν αρχή ήν... η ενημέρωση. Κατά δεύτερον, μπορούμε να βάλουμε κατά μέρος την όποια μοιρολατρεία μπορεί να γεννούν μέσα μας τα "μεγέθη" των πολυεθνικών (η Μονσάντο, αλλά και η κάθε Μονσάντο του κόσμου): ο καθένας από μας είναι σημαντικός, και μπορεί να επιφέρει αλλαγές στον κόσμο του, ξεκινώντας από τις καθημερινές του συνήθειες! Η δύναμή μας βρίσκεται στις επιλογές μας και φυσικά στην τσέπη μας. Συνήθως βολευόμαστε με το εύκολο, με ότι μας προσφέρεται (χωρίς ψάξιμο, χωρίς κόπο δικό μας) στα ράφια του σουπερμάρκετ, από τους "ειδικούς", ή από το τι κάνουν οι γύρω μας. Το πατροπαράδοτο δεν είναι πάντα το καλύτερο (οι πατεράδες μας υπήρξαν θύματα της αλόγιστης "ανάπτυξης" και της "πράσινης επανάστασης" που στη χώρα μας ήρθε με το σχέδιο Μάρσαλ και αφάνισε σε μια γενιά την υγεία από το χωράφι και το πιάτο μας).
Μπορούμε επίσης να ενημερώσουμε τους γύρω μας, μπορούμε να τους εμπνεύσουμε την αλλαγή που θέλουμε να δούμε στον κόσμο. Μπορούμε να στηρίξουμε κινήσεις σαν τη Δίκη της Μονσάντο όπου οι "ισχυροί του κόσμου" καλούνται να λογοδοτήσουν για τα πεπραγμένα τους, και εγκαλούνται για τα εγκλήματά τους. Εχουμε μεγαλύτερη ισχύ από όσο "μας αφήνουν" να πιστεύουμε.


Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

http://seedfreedom.info/el/campaign/call-to-action-2016/

31 Ιουλ 2016

Σολανό το Ασημόφυλλο

Το λένε και "γερμανό", και είναι ένα από τα πλέον ζημιογόνα ζιζάνια των αγρών, σε πολλές χώρες. Οταν εγκατασταθεί δύσκολα ξεριζώνεται, γιατί, λέει, και 1 εκατοστό ρίζας να μείνει στο έδαφος, μπορεί να αναπτυχθεί νέο φυτό. Τα ζώα δεν το προτιμούν γιατί τόσο τα φύλλα όσο και οι καρποί του (μικρά κίτρινα "ντοματίνια") είναι τοξικά - τα μόνα ζώα που δεν πτοούνται (δεν παθαίνουν δηλητηριάσεις) είναι τα κατσίκια. Οι μίσχοι του έχουν μικρά γερά αγκαθάκια, οπότε δύσκολα το κόβει κάποιος! Οι συμβατικοί γεωργοί θεωρούν οτι μόνο με ράουνταπ καταπολεμείται, αν και σε χωράφι που δέχθηκε το γενοκτονικό αυτό δηλητήριο, το μόνο φυτό που εμφανίστηκε την επόμενη χρονιά, γερό και δυνατό, ήταν αυτό!

Solanum Eleagnifolium

Είναι ιθαγενές της αμερικανικής ηπείρου (κάποιοι θεωρούν οτι προέρχεται από τη βόρεια, κάποιοι από την κεντρική και άλλοι από τη νότια), και λέγεται οτι πρωτοεμφανίστηκε στην Ελλάδα το 1927, πιθανώς από σακιά αμερικάνικων λιπασμάτων, στη Θεσσαλονίκη. Ανήκει στην ίδια οικογένεια με την πατάτα, την πιπεριά, τη ντομάτα, τη μελιτζάνα (σε κάποια μέρη το λένε και "αγριομελιτζάνα"), αλλά και με τη μπελλαντόννα, τη ντατούρα, τον υοσκύαμο και τις πετούνιες (σολανώδη). Φιλοξενεί επιβλαβή έντομα και μύκητες επιβλαβείς στα περισσότερα φυτά, και άρα θεωρείται "ανταγωνιστικό". Με τα μωβ άνθη του κοσμεί γυμνά, χέρσα ή ακαλλιέργητα χωράφια, άκρες δρόμων, παρατημένα παρτέρια πόλεων. Οι ρίζες του χρησιμοποιούνταν από τους Ινδιάνους για να φτιάξουν αντίδοτα στο δηλητήριο των φιδιών, σε θεραπείες για το άσθμα, για τον πονόδοντο, για παθήσεις των ματιών, για το στομάχι - γενικά οι Ινδιάνοι της Β. Αμερικής το θεωρούσαν "βοτάνι του λαού" για τις ποικίλες του δράσεις.

Silver Nightshade
Τι μάθημα έχει να μας δώσει αυτό το φυτό, άραγε; Ποιές ευεργετικές ιδιότητες μπορεί να έχει το ανθοϊαμά του; Πρόκειται για ένα φυτό που ξέρει τη δύναμή του - που παρά την εμφάνισή του (όμορφο άνθος σαν αστέρι, ασημί "σεληνιακό" φύλλωμα, λεπτός ευλύγιστος μίσχος) δεν είναι εύκολο να το εξοντώσεις! Ούτε περνά απαρατήρητο! Αν το κόψεις, όμως, και ο μίσχος χάσει την επαφή του με τη ρίζα, με τη γη, μαραίνεται σε ελάχιστη ώρα, ακόμα κι αν το βάλεις σε νερό...

Στην "Επιστροφή στην Αγάπη" η Μαριάν Γουίλιαμσον λέει οτι "Ο βαθύτερός μας φόβος δεν είναι μήπως είμαστε ανεπαρκείς. Ο βαθύτερός μας φόβος είναι η απεριόριστη δύναμή μας. Μας φοβίζει το φώς μας, όχι το σκοτάδι μας. ... Δεν υπάρχει τίποτα το πνευματικό ή το φωτισμένο στο να μικραίνουμε έτσι ώστε οι γύρω μας να μην νιώθουν ανασφάλεια κοντά μας. Γεννηθήκαμε για να λάμπουμε, όπως τα παιδιά. Γεννηθήκαμε για να εκδηλώνουμε τη δόξα του Θεού που έχουμε μέσα μας. Δεν είναι μόνο μέσα μας, βρίσκεται μέσα σε όλους. Και καθώς αφήνουμε το δικό μας φως να λάμψει, χωρίς να το συνειδητοποιούμε δίνουμε την άδεια και τους γύρω μας να κάνουν το ίδιο. Καθώς απελευθερωνόμαστε από τον δικό μας φόβο, η παρουσία μας αυτομάτως απελευθερώνει και τους γύρω μας."


Το άνθος αυτό μας λέει οτι έχουμε δύναμη: για να πληγώσουμε και να θεραπεύσουμε. Εχουμε δύναμη, και μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε. Συχνά φοβόμαστε τη δύναμή μας, γιατί στο παρελθόν, ίσως, την έχουμε καταχραστεί, και στο υποσυνείδητό μας ίσως οι μνήμες αυτές να μας πονούν. Επίσης φοβόμαστε  τη δύναμή μας γιατί υπάρχει ένα ισχυρό κοινωνικό ταμπού (ειδικά για τη δύναμη των γυναικών) που μας αποτρέπει ακόμα και από τη συνειδητοποίησή της. 

Το άνθος αυτό μας λέει: Μη φοβάσαι τη δύναμή σου. Είναι δική σου. Μπορείς να τη χρησιμοποιήσεις. Οπως θέλεις. Πάτα γερά στη δύναμή σου, και μην αφήνεις του άλλους να σε πατούν, να σε κακοποιούν, να σε εξαπατούν, να σε κυβερνούν. Μη φοβάσαι να υψώσεις τη φωνή σου για το δίκιο σου. Εχεις δύναμη και έχεις δικαίωμα να τη χρησιμοποιήσεις.

Ως ανθοϊαμα, λοιπόν, δίνει γήινη σιγουριά και γερό πάτημα σε αυτούς που δεν πιστεύουν στη δύναμή τους,  δίνει γείωση και ενέργεια, διώχνει το φόβο που μας κρατά ανήμπορους και μετέωρους αναφορικά με την όποια δράση μπορεί να είναι για το δικό μας καλό, για τη διεκδίκηση των δικών μας δικαιωμάτων (έχει παρατηρηθεί οτι αρκετοί άνθρωποι που ασχολούνται και διεκδικούν ανθρώπινα δικαιώματα για ευπαθείς ομάδες δεν είναι το ίδιο αποτελεσματικοί όσον αφορά τα δικά τους δικαιώματα!). Η βιβλιογραφία επίσης αναφέρει οτι αυτό το ανθοϊαμα δίνει επαρκή γήινη ζωτική ενέργεια για να μπορεί κανείς να πετύχει την εσωτερική όραση και κατανόηση.

Μένει η δοκιμή, και η καταγραφή των αποτελεσμάτων...

26 Ιουλ 2016

Παρατηρώντας τη Φύση

 Ολη η φιλοσοφία και το σύστημα της Περμακουλτούρας βασίζεται στο σχεδιασμό συστημάτων που μιμούνται τις σχέσεις, τις διεργασίες, και τους νόμους της Φύσης. (Με τον όρο "Φύση" δεν εξαιρώ τον άνθρωπο, την ανθρώπινη φύση - το ανθρώπινο σώμα είναι ένα εξαιρετικά λειτουργικό οικοσύστημα, που λίγο εάν το μελετούσαμε αναγωγικά μπορεί να μαθαίναμε πολλά). Το ζητούμενο είναι να μπορέσουμε να παρατηρήσουμε τη Φύση με τέτοιον τρόπο ώστε αφενός να τη γνωρίσουμε (όσο καλύτερα μας επιτρέπει η αντίληψή μας κάθε φορά) και αφετέρου να την καταλάβουμε. Πολύ συχνά λεγεται τελευταία οτι η Φύση έχει όλες τις απαντήσεις και όλες τις λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η σημερινή ανθρωπότητα (από την κλιματική αλλαγή, τη μόλυνση των υδάτων, την ενέργεια, τα διαρκώς αυξανόμενα σκουπίδια, έως τις επιδημίες, την οικονομία, και τις ανθρώπινες σχέσεις). Είναι λοιπόν σημαντικό να μάθουμε να παρατηρούμε!


Κάθε μέρα, κάθε ώρα, λαμβάνουμε ερεθίσματα από το περιβάλλον μας (και από τον εαυτό μας - αλλά η εν τω βάθει παρατηρητικότητα είναι ίσως μία πιο προχωρημένη δεξιότητα!). Λαμβάνουμε τρισδιάστατες εικόνες, ηχητικά απτικά και γευστικά ερεθίσματα, και χίλιες-δυό οσμές που μας φέρνουν τα αεράκια του καλοκαιριού. Τα ερεθίσματα μας δίνονται, αλλά  τις περισσότερες φορές είμαστε εστιασμένοι στις σκέψεις, τις επιθυμίες, τις κουβέντες μας, και σπάνια εγγράφουμε πραγματικά το τι συμβαίνει γύρω μας ακριβώς. Κάποιες φορές είμαστε τόσο απορροφημένοι στην πραγματικότητα του νου μας, που ερμηνεύουμε τα τεκταινόμενα σύμφωνα με αυτά που σκεφτόμαστε ή πιστεύουμε για αυτά! Ψάχνουμε γύρω μας να δούμε αυτό που έχουμε στο νου μας, και όχι αυτό που υπάρχει!


Μία καλή άσκηση παρατήρησης που δίνεται από τους δασκάλους περμακουλτούρας είναι το λεγόμενο "sit spot", που στα ελληνικά θα μπορούσε να μεταφραστεί ως "σημείο καθίσματος", ή σκέτο "κάθισμα". Διαλέγουμε έναν χώρο, έναν τόπο, στον οποίο να μπορούμε να έχουμε καθημερινή πρόσβαση, και στον οποίο να μπορούμε να πάμε σε διάφορες ώρες της ημέρας, και να καθίσουμε. Να καθίσουμε χωρίς να κάνουμε κάτι. Αρχικά βλέπουμε γύρω μας, βλέπουμε το τοπίο - πώς φωτίζεται τις διάφορες ώρες της ημέρας, πώς αλλάζει στις διάφορες εποχές του χρόνου. 

Συν τω χρόνω αρχίζουμε να ακούμε, να προσλαμβάνουμε και το ηχητικό τοπίο: τα αυτοκίνητα που περνούν και τις κουβέντες των ανθρώπων, το ζουζούνισμα των εντόμων και το θρόισμα των δέντρων, τις κραυγές των ζώων και των πουλιών. Αρχίζουμε να νιώθουμε τη ζέστη του ήλιου και τα δροσερά αεράκια, προς τα πού φυσάει ο παγωμένος αέρας του χειμώνα και πότε. Μυρίζουμε τον ερχομό της βροχής και τα χόρτα της άνοιξης. Σιγά-σιγά αποκαλύπτονται μοτίβα - δέντρα που βγάζουν και χάνουν το φύλλωμά τους, πουλιά που χτίζουν φωλιές, μεγαλώνουν τα μικρά τους και φεύγουν, ποιά σύννεφα φέρνουν τη βροχή και ποιά όχι, παρατηρούμε πού λιμνάζει το νερό της βροχής, πού λιώνει και πού μένει το χιόνι, πότε εμφανίζονται οι χελώνες, ποιές διαδρομές συνηθίζουν οι σκαντζόχοιροι, ποιά λουλούδια ανθίζουν και πότε. Ολα  αυτά αναπόφευκτα τα επεξεργαζόμαστε με το νου μας, που σημαίνει τα συγκρίνουμε με άλλα παρόμοια δεδομένα που έχουμε, και τα ψάχνουμε: συμπίπτει η βροχόπτωση με το δελτίο καιρού; Πώς το λένε αυτό το όμορφο μωβ λουλούδι που βγαίνει αριστερά μου, και τι ιδιότητες έχει; Ποιό πουλί έχει αυτή τη φωνή, και γιατί πετάει σε κύκλους πάνω από το απέναντι χωράφι; Τρώγονται τα μανιτάρια που φύτρωσαν κάτω από το δέντρο; Εκείνα τα χαλάσματα ήτανε σπίτι, αποθήκη ή στάνη; Μέσα μας δημιουργούνται χάρτες, και χωρίς να το πολυκαταλάβουμε χαρτογραφούμε και γνωρίζουμε την περιοχή, μαθαίνουμε να αποκρυπτογραφούμε τα ίχνη, τα σημάδια, τα γεγονότα. Ο τόπος μας διηγείται τις ιστορίες του.



Οσο εξασκούματε στην παρατήρηση, τόσα περισσότερα πράγματα βλέπουμε, ακούμε, αισθανόμαστε. Τόσα περισσότερα πράγματα αντιλαμβανόμαστε, τελικά: οι αισθήσεις μας οξύνονται, εκλεπτύνονται, και διευρύνονται, έτσι που "ξέρουμε" τι λέει το ένα πουλί στο άλλο όταν ακούγονται στα αυτιά μας σαν ηχώ. 

Βλέποντας τις κινήσεις των πουλιών (τους οιωνούς, που έλεγαν και ο αρχαίοι) "ξέρουμε" πότε πλησιάζει κάποιο αρπακτικό ή κάτι άγνωστο, γιατί οι φωνές τους αλλάζουν. Ειδικά τα πουλιά, θεωρούνται το "κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης" της φύσης, πετούν παρατηρούν και ελέγχουν και δεν τους ξεφεύγει τίποτα!

Χρήσιμα εργαλεία στην παρατήρηση είναι η υπομονή, οι οδηγοί πεδίου (είτε βιβλία είτε άνθρωποι που ξέρουν τα ζώα τα ζουζούνια και τα φυτά), οι χάρτες, μια φωτογραφική μηχανή, και ένα σημειωματάριο. Οι σημειώσεις μας αποκαλύπτουν μοτίβα και τα μοτίβα μας αποκαλύπτουν λειτουργίες - τα μοτίβα είναι η οργανωτική δομή της Φύσης. 

Ενας φίλος κάποτε ηχογράφησε με το κινητό του τους ήχους της ανατολής σε ένα χωριό της Κρήτης. Εχοντας περάσει αρκετές μέρες στο χωριό αυτό, και έχοντας περιγράψει λεκτικά και φωτογραφικά τον τόπο, ηχογράφησε την "ορχήστρα της ανατολής" για μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα. 

Για μια πιο λεπτομερή παρατήρηση των φυτών δοκιμάζουμε να τα σχεδιάσουμε (το σχέδιο, όπως και η παρατήρηση, είναι μία δεξιότητα που αποκτάται με την εξάσκηση - κάποιοι έχουν μεγαλύτερη ευκολία, αλλά όλοι μπορούν να το κάνουν!). Το μάτι εκπαιδεύεται στις λεπτομέρειες που μπορεί να κάνουν τη διαφορά μεταξύ ενός εδώδιμου και ενός δηλητηριώδους φυτού.


Καθώς ξοδεύουμε χρόνο παρατηρώντας, κάθε μέρα από λίγη ή πολλή ώρα, ξανά και ξανά, συνειδητοποιούμε οτι ζούμε μέσα σε ένα τεράστιο δίκτυο ζωής - και μαθαίνουμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Βιώνουμε την πληροφορία, γιατί προσλαμβάνεται από το ίδιο μας το σώμα με όλες του τις αισθήσεις (και τις 6 - ή, τις 12, ή όσες τελοσπάντων διαθέτουμε!). Αυτή είναι η αυθεντική βιωματική μάθηση. Μία ωραία άσκηση εδώ είναι η πρακτική της "ευρυγώνιας θέασης", όπου τα μάτια δεν εστιάζουν πουθενά, αλλά "αγκαλιάζουν" το οπτικό πεδίο. Πρόκειται για το λιγότερο διευσδυτικό και ενοχλητικό βλέμμα που μπορούμε να έχουμε - είναι το βλέμμα που επιτρέπει να γαληνέψει ο νους μας και να λειτουργήσει το δεξιό ημισφαίριο του εγκεφάλου μας. Και έτσι έχουμε το παράπλευρο όφελος να λειτουργούμε μεγαλύτερο ποσοστό του εγκεφάλου μας, με ότι αυτό συνεπάγεται. Αλλη μια ωραία άσκηση είναι το περπάτημα "χωρίς στόχο και προορισμό" - εξερευνούμε την περιοχή μας χωρίς προσδοκίες διατηρώντας το δέος που μας κάνει καλούς παρατηρητές (και φυσικά καλούς μαθητές).



Θεωρείται οτι η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας είναι να μάθουμε να αποκρυπτογραφούμε τη γλώσσα της Φύσης, μια που τελικά αυτή είναι η γνώση που θα επιτρέψει στο είδος μας να επιβιώσει. Στην περμακουλτούρα λέμε οτι οφείλουμε να συνεργαζόμαστε με τη Φύση αντί να της πηγαίνουμε κόντρα - όχι μόνο ως φιλοσοφική στάση, αλλά και πολύ πρακτικά (από το να τοποθετούμε τη δεξαμενή του νερού στο ψηλότερο σημείο για να αξιοποιήσουμε τη βαρύτητα μέχρι το να καλλιεργήσουμε φυτά που ευδοκιμούν στο κλίμα μας). Δεν μπορείς να συνεργαστείς με κάποιον εάν δεν τον γνωρίσεις καλά, εάν δεν τον εμπιστευτείς!

Με άλλα λόγια, τα οφέλη της παρατήρησης έχουν πολύ πρακτικό όφελος. Λένε, για παράδειγμα, οτι αν θέλεις να σχεδιάσεις ένα αγρόκτημα πρέπει να παρατηρήσεις τον τόπο για ένα ημερολογιακό έτος - να έχεις δει πώς συμπεριφέρεται ο ήλιος, ο αέρας, η βροχή και η γη και στις 4 εποχές. Μόνο τότε θα μπορέσεις να τοποθετήσεις (πιο) σωστά τα δέντρα, το στάβλο, τη στέρνα, τα κηπευτικά και το σπίτι. Παρομοίως, εάν θέλεις να ανοίξεις ένα μαγαζί, πρέπει να παρατηρήσεις καλά τη γειτονιά: τι κίνηση έχει, προς τα πού και ποιές ώρες; Σε ποιές γωνίες σταματούν και συνομιλούν οι γείτονες; Εχει περαστικούς; Ποιά πλευρά του δρόμου έχει σκιά τις ζεστές μεσημεριανές ώρες; Τι άλλα μαγαζιά έχει; 

Ο χρόνος της παρατήρησης είναι μία πολύ σημαντική επένδυση σε κάθε περίπτωση. Αν μη τι άλλο, γινόμαστε σοφότεροι...


22 Ιουλ 2016

Η Περμακουλτούρα και η Πολιτική

Ενα χρόνο μετά το απατηλό δημοψήφισμα όπου το όχι άλλαξε θέσεις με το ναι, ένα χρόνο μετά τη συνθηκολόγηση της (φερόμενης ως) αριστεράς "του οράματος και της ελπίδας" στις επιταγές των δανειστών (βλ. ευρωτοκογλύφων), ένα χρόνο μετά το σοκ της προδοσίας της αριστεράς (όπως το βιώσαμε αρκετοί από μας), συνειδητοποιούμε πλέον ολοκάθαρα οτι η Δεξιά και η Αριστερά είναι όψεις του ίδιου ακριβώς νομίσματος. Και οι δύο είναι παιδιά των ίδιων γονέων: του Καπιταλισμού και της Πατριαρχίας, θαυμάσια αλληλοσυμπληρούμενα κι ας φάνηκαν κάποια χρόνια τώρα να συγκρούονται ως προς τις αρχές τους (οι γονείς ξέρουμε οτι τα περισσότερα αδέρφια τσακώνονται όταν είναι μικρά, μέχρι να μεγαλώσουν ή να απειληθούν τα βασικά συμφέροντα της οικογένειας, οπότε και συσπειρώνονται).

Οπως έγραφα και σε παλαιότερο ποστ, σχετικά με τις αξίες που πηγάζουν από τη ζωή μας στη Γη σε αντιδιαστολή με τις αξίες που πηγάζουν από την κυρίαρχη δυτική ιδεολογία, για να  συνεχίσουμε να ζούμε ως είδος επάνω στον πλανήτη που βρεθήκαμε, θα πρέπει να αλλάξουμε μοντέλο σκέψης. Τόσο το μοντέλο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς βασίζονται στην αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, στην παραδοχή οτι ο άνθρωπος έχει κάθε δικαίωμα να χρησιμοποιεί τα άλλα όντα με τα οποία συγκατοικεί - ο σημερινός δεξιοαριστερός οικονομολόγος ποτέ δεν συνυπολογίζει το κόστος των ποταμών, των δασών, των θαλασσών, των ορυκτών όταν κοστολογεί μία επιχείρηση ή ένα προϊόν. 
Ενα πλαστικό κουταλάκι στο σουπερμάρκετ κοστίζει κάτι λιγότερο από 3 λεπτά του ευρώ - αλλά πόσο κόστισε σε νερό (χρήση και δηλητηρίαση του υδροφόρου ορίζοντα για την εξόρυξη του πετρελαίου και απόβλητα χημικών διαδικασιών κατά την κατασκευή, κτλ), σε αέρα (πόσα κυβικά αέρια θερμοκηπίου), ή στην υγεία των εργαζομένων που συμμετείχαν στην κατασκευή και στη διανομή του; Και πόσο θα κοστίσει σε ζωές γλάρων που θα το φάνε στην παραλία που θα ξεβραστεί όταν θα το έχουμε πλέον πετάξει; 
Ακούω να μιλάμε για αναλογία φυράματος και ποσότητας παραγόμενων αυγών, αλλά οι έρμες οι κότες που θάβονται ζωντανές (ή, στις πιο "ανθρώπινες" φάρμες απλά θανατώνονται γιατί "είναι πολύ αδύνατες και σκληρές για να φαγωθούν") όταν συμπληρώσουν τις 80 εβδομάδες ζωής, τι γίνονται; Οι δεξιοαριστερή ιδεολογία που κυριαρχεί αφήνει τη ζωή απέξω, αφήνει απέξω τα κοινά αγαθά, αφήνει απέξω "τα παράπλευρα" γιατί δεν μπορεί να φανταστεί άλλο επιχειρησιακό μοντέλο. 

Τι λείπει;



Λείπει η φροντίδα της γης (μαζί με όλα της τα πλάσματα). Λείπει η ευγνωμοσύνη, λείπει η αγάπη, λείπει η δεοντολογία της ανταπόδοσης: τι δίνουμε στη Γη από όσα της παίρνουμε; Τόσο στη Δύση όσο και στη Ρωσία (και στην Ινδία, και στην Κίνα, και στην Αφρική, από όσα γνωρίζουμε) οι γαίες έχουν εκφυλιστεί μετά από 100-τόσα χρόνια μονοκαλλιέργειας, τεχνητών (χημικών) λιπασμάτων, και βαθιάς άρωσης. Οι πάλαι ποτέ "κομμουνιστικές" χώρες υποφέρουν ακριβώς τα ίδια.

Λείπει η φροντίδα του ανθρώπου, επίσης. Μα καλά, θα πείτε, ποιός καρπούται όλα αυτά τα αγαθά; Για ποιόν είναι αν όχι για την απόλαυση του ανθρώπου; Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο η ύλη του σώματός του - είναι και τα συναισθήματα, και οι σκέψεις του, οι επιθυμίες και τα όνειρά του, είναι η υγεία του, η αυτοπραγμάτωσή του (ότι και να σημαίνει αυτό), είναι το νόημα της ζωής του. Ο δεξιοαριστερός είτε όλα αυτά τα εξιδανικεύει (άρα τα βγάζει από τη σφαίρα της "πραγματικότητας" προς χάριν του "ρεαλισμού") είτε τα αρνείται (διαλεκτικός υλισμός κτλ κτλ). Ναι, αλλά υπάρχουν. Και οφείλουμε να τα δούμε και να τα φροντίσουμε. Οταν νιώθουμε έλλειψη σε έναν τομέα, είτε το γνωρίζουμε είτε όχι, αναπόφευκτα προσπαθούμε να την ισορροπήσουμε με την πληθώρα (την υπερσυσσώρευση) σε κάποιον άλλον. Και κάπως έτσι γεννιέται η απληστία (με τα συνεπακόλουθά της, τη ζήλεια, το φόβο, τη βία, την εκμετάλλευση, την αλαζονεία...)

Η απληστία, πάλι, δεν επιτρέπει την ανακατανομή του πλεονάσματος (δίκαιη κατανομή). Πώς θα μοιραστούμε το πλεόνασμα της γνώσης μας, λ.χ. όταν φοβόμαστε οτι ο άλλος θα μας κλέψει την ιδέα και θα πλουτίσει από αυτήν; Η το πλεόνασμα των σταφυλιών μας όταν φοβόμαστε οτι δεν θα έχουμε αρκετά; Πώς θα μοιραστούμε τη γη με τα αγριογούρουνα και τους λύκους όταν φοβόμαστε οτι δεν θα έχουμε άλλα καύσιμα για τη σόμπα μας, ή χώρο για το τρίτο ή τέταρτο σπίτι μας; Πώς θα μοιραστούμε τα  κέρδη μας όταν η έλλειψη νοήματος στη ζωή που ζούμε μας σπρώχνει να θέλουμε να αποκτήσουμε κι άλλο υπολογιστή/αυτοκίνητο/σπίτι/ρούχα/εμπειρίες/επιχειρήσεις/ιστιοφόρο/κτλ; Κι άλλο, κι άλλο. Ολα για μας, τίποτα για όλους.



Λείπει η αντίληψη οτι η εργασία του ανθρώπου είναι ιερή, και θα έπρεπε να γίνεται σε συνθήκες ελευθερίας, ομορφιάς, υγείας, και γαλήνης. Λείπει η αντίληψη οτι η ζωή μας εξαρτάται από τις σχέσεις μας: με τη Γη, με το φυτικό και το ζωικό και το ορυκτό βασίλειο, με τους συνανθρώπους μας, με  τον εαυτό μας. Λείπει η αντίληψη οτι όλα μα ΟΛΑ είναι συνδεδεμένα, αλληλένδετα, ένα: οι επιστήμονες της οικολογίας εξηγούν το πώς η καταστροφή ενός δάσους μπορεί να προκαλέσει ξηρασίες ή καταρρακτώδεις βροχές σε περιοχές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Δεν πρόκειται ούτε για ρομαντισμό, ούτε για μεταφυσική: είναι γεωλογία, μετεωρολογία, γεωφυσική - επιστήμες που διδάσκονται στα πανεπιστήμια, πλάι-πλάι με την οικονομία (η οποία όλα αυτά τα απαξιώνει!).

Χρειαζόμαστε ένα νέο μοντέλο: ένα μοντέλο που να ενσωματώνει τις λεγόμενες ηθικές αρχές της περμακουλτούρας (φροντίδα της γης - φροντίδα του ανθρώπου - δίκαιη κατανομή). Χρειαζόμαστε ένα νέο όραμα για τον κόσμο μας, γιατί το τρέχον μοντέλο, το τρέχον σύστημα δεν μας εξυπηρετεί πια καλά. Χρειάζεται να απομακρυνθούμε πέρα από το δίπολο Δεξιά-Αριστερά, γιατί έχει έρθει πλέον η ώρα να συνειδητοποιήσουμε αυτό το "ένα", τη σύνδεση και την αλληλοεξάρτησή μας ο ένας από τον άλλον - και από τον ίδιο τον πλανήτη που τόσο υπομονετικά (ακόμα) μας τρέφει και μας διδάσκει. Καιρός να πάρουμε το νέο μάθημα.


21 Ιουν 2016

Πανσέληνος & Θερινό Ηλιοστάσιο

Δεν ξέρω τι το ιδιαίτερο έχει αληθινά αυτό το ωραίο αστρονομικό φαινόμενο, να συμπίπτει η πανσέληνος του Ιουνίου με το θερινό ηλιοστάσιο, εκτός από τη σχετική σπανιότητά του - την τελευταία φορά που συνέπεσε ήταν τον Ιούνιο του 1967, και αναμένεται να ξαναγίνει τον Ιούνιο του 2062! 

Η μικρότερη νύχτα του χρόνου φωτισμένη, μια "υπερπαραγωγή" δηλαδή! Μάλλον για μια τέτοια νύχτα μιλούσε ο Σαίξπηρ στο "Ονειρο Καλοκαιρινής Νύχτας", με τους ερωτευμένους, τις νεράιδες, τα ξωτικά, και τους λοιπούς εορτάζοντες σε πλήρη δραστηριότητα και αναβρασμό!



Οι ρυθμοί της Γης και της Σελήνης δίνουν το ρυθμό στη ζωή μας, αλλά οι άνθρωποι των πόλεων σπάνια το καταλαβαίνουμε, γιατί έχουμε εν πολλοίς απορρυθμιστεί! Σκέφτομαι τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες - τις αλλαγές των εποχών, τα σημεία-καμπής του πλανήτη μας - σαν την έμφαση που δίνουμε στον πρώτο χτύπο ενός μουσικού μέτρου (το ΤΑΚ-τακ-τακ-τακ όταν έχουμε ρυθμό 4/4, για παράδειγμα). Είναι σημαντικές μέρες, γιατί ο ρυθμός της Γης το επιτάσσει, και γι αυτό είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για γιορτή!


Φυσικά έχουν επενδυθεί με κάθε λογής δοξασίες από τα πανάρχαια χρόνια, αλλά εγώ θεωρώ οτι αυτό έγινε ακριβώς γιατί δίνουν το ρυθμό, ακριβώς γιατί είναι "ο πρώτος χτύπος", και μπαίνοντας σ' αυτόν ρυθμιζόμαστε κι εμείς μαζί του - συν-χορεύουμε με το Σύμπαν! Κάθε μας βήμα, κάθε σπόρος, κάθε άνθος και καρπός, κάθε εμπειρία που εκδιπλώνεται μέσα στον κυκλικό αυτό χρόνο που κρατά ο πλανήτης μας δίνει τροφή στο σώμα αλλά και στη συνειδητότητά μας. Κάθε μας εμπειρία μας φέρνει κοντύτερα στον αληθινό σκοπό της ζωής μας (όποιος κι αν πιστεύουμε οτι είναι κάθε φορά).

Και η πανσέληνος; Μία πανσέληνος καθοδική, τελευταία μέρα σποράς, λίγο αχνή στον ζεστό θερινό ουρανό μας, μία "πανσέληνος της φράουλας" όπως την έλεγαν οι Ινδιάνοι της Β. Αμερικής, γιατί τότε ξεκινούσε για αυτούς η εποχή συγκομιδής της φράουλας. Λαμπερό φως μέσα στο σκοτάδι των αστεριών, ότι πρέπει για νυχτερινές συγκεντρώσεις παρεών με κρασάκια, τσιπουράκια κιθάρες και αφηγήσεις - ο καθένας μας έχει να μοιραστεί μια ιστορία, από το ζιζάνιο που διέσωσε στη γλάστρα του και εξελίχθηκε στο φυτό που του θεράπευσε την ασθένεια, μέχρι τον έρωτα ή το ταξίδι που σημάδεψε την ενήλικη ζωή του! "Φεγγάρι μάγια μου'κανες και περπατώ στα ξένα", λέει το τραγούδι.


Τη μικρότερη νύχτα του χρόνου λίγοι κοιμούνται, και όσοι κοιμούνται ονειρεύονται όνειρα που λογίζονται για μαγικά. Ολα τα όρια, τα σύνορα,  και τα μεταίχμια είναι τόποι συνάντησης, τόποι πλούσιοι, τόποι μεταμόρφωσης αλχημικής. Το τέλος μίας εποχής φέρει εντός του τους σπόρους μίας νέας που έρχεται. Ο πρώτος χτύπος του ρυθμού, η πρώτη νότα, δίνει το χαρακτήρα και τον τόνο σε ότι ακολουθεί, είναι μία μετάβαση σε κάτι νέο: μία νέα εποχή, μια νέα μελωδία, μία νέα εμπειρία.



Ετσι και έγινε. Φέτος η πανσέληνος του ηλιοστασίου μας βρήκε σε τόπους νέους: στην Παναγίτσα Εδέσσης, όπου επισκεφθήκαμε τον "Κήπο των Παιδιών" και τους Επίμονους Κηπουρούς του, τη Σαμάνθα και τον Ερμή - μετά, στο Καστανόδασος του Μενοικίου για ένα βράδυ παρέα με τον Τρυφερό Μάγο, και το επόμενο βράδυ κάτω από τις κερασιές ενός μπαξέ, παρέα με την Κυρά-Νεράιδα την Περιβολάρισσά του. Ακούγεται σαν παραμύθι, ναι, και έτσι ήταν.

Τέτοιες ημέρες και τέτοιες νύχτες γεννούν εξάλλου όλα τα παραμύθια.



Ευχαριστώ από καρδιάς τους μπαμπάδες και τις μαμάδες του φετινού μεσοκαλοκαιριάτικου παραμυθιού που έζησα. Κάτι μου λέει οτι θα είστε οι μυστικοί συνοδοιπόροι του επόμενου κύκλου, της νέας μελωδίας που γεννιέται.


20 Ιουν 2016

Η Ανθισμένη Καστανιά

Δεν έχει εμπνεύσει ποτέ τραγούδια (όπως η ανθισμένη αμυγδαλιά), ή εθνικές αργίες (όπως οι ανθισμένες κερασιές στην Ιαπωνία). Ισως να φταίει οτι το άρωμά της δεν είναι γενικώς ευχάριστο, ίσως να φταίει οτι φύεται σε υψόμετρα που δεν συχνάζουν πολλοί...

Η καστανιά είναι ένα δέντρο μεγάλο, στιβαρό και μακρόβιο - η "καστανιά των 100 αλόγων" στις πλαγιές της Αίτνας στη Σικελία, θεωρείται οτι έχει ηλικία 3000 ετών. Πρόκειται για το αρχαιότερο δέντρο ολοκληρης της Ευρώπης. Στην Ελλάδα το πιο αρχαίο καστανόδασος βρίσκεται στην Οχη (Ν. Εύβοια), σε καθεστώς προστασίας πλέον, αλλά δεν έχω βρει κάπου στοιχεία για την χρονολόγηση του. 
"η καστανιά των 100 αλόγων" γκουάς του Jean-Pierre Houel, 1777 
H καστανιά μας δίνει τα κάστανα, που τα παλιά χρόνια εκτιμώνταν μάλλον περισσότερο από οτι σήμερα. Εκτός από ψητά, βραστά, και γλυκά πάσης φύσεως, οι παλαιότεροι έφτιαχναν και αλεύρι, γιατί το άμυλο του κάστανου είναι γλυκό και πολύ θρεπτικό. Η καστανιά μας δίνει και το καστανόμελο (το ιδιαίτερο αυτό πλούσιο μέλι, που ή το λατρεύεις ή δεν το αντέχεις!). Μας δίνει και το καστανόχωμα, ίσως το πιο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά χώμα. Ολα πλούσια, όλα απλόχερα και γενναιόδωρα.


Τα άνθη της καστανιάς, από μακριά, κάνουν το δέντρο να φαίνεται σαν να έχει μία αύρα φωτεινή, σαν να λάμπει εκεί που το αγγίζει ο ήλιος. Οι ρίζες του πάνε πολύ βαθιά, και ο κορμός του έχει αύλακες βαθιές, σαν να παίρνει το φως από ψηλά και να το διανέμει χαμηλά - ή το ανάποδο. Μετά τα πρώτα 100 χρόνια της ζωής της, οι αύλακες και τα κλαδιά της ανεβαίνουν σπειροειδώς προς τα επάνω. Είναι αληθινά ένας ισχυρός μεσάζων μεταξύ γης και ουρανού. 

Τα δέντρα έχουν προσωπικότητες, οι οποίες και δίνουν την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα στα δάση όπου κυριαρχούν. Μέσα στα καστανοδάση νιώθεις τη χαρά της ασφάλειας, της εσωτερικής γαλήνης και της σιγουριάς: "τώρα εδώ είμαι καλά". Το καλοκαίρι, με ανοιχτά παπούτσια, στα πόδια σου μπαίνουν τα αγκάθια των πεσμένων καρπών, και σε κρατούν σε εγρήγορση, αλλά η αναζωογονητική δροσιά του θόλου τους σε κάνει να νιώθεις "σπίτι σου". Οι τεράστιοι κορμοί τους δημιουργούν δέος, αλλά όχι το δέος που φέρει μέσα του το φόβο, το δέος που εμπνέει σεβασμό: ξέρεις οτι είναι οι αρχαίοι σου φίλοι, οι σοφές γιαγιάδες στις οποίες μπορείς να βασιστείς σε ώρα ανάγκης. Ξέρεις οτι θα σε αγκαλιάσουν, θα σε γιατρέψουν, θα σε προστατέψουν, θα σε στηρίξουν. Με ρίζες καλά εδραιωμένες να αντλούν δύναμη από τα σκοτεινά βάθη της γης, τα δέντρα αυτά έχουν τη δύναμη να μας μιλήσουν για το άπλετο φως του ουρανού στον οποίο τείνουν (εδώ μπορούμε να θυμηθούμε τον λωτό, το ιερό άνθος του Βούδα, με τις ρίζες του βαθιά στη λάσπη και το άνθος του επάνω από τα νερά). Μέσα από το σκοτάδι αντλούμε  τη δύναμη για να βγούμε στο φως, και αν καταφέρουμε να βγούμε μέσα από την απόγνωση ανακαλύπτουμε την πίστη μας και γινόμαστε σοφοί (και βοηθοί των συνανθρώπων μας).


Με τα άνθη της καστανιάς ολοκλήρωσε ο Μπαχ τη σειρά των ανθοϊαμάτων του το 1936. Ηταν το τελευταίο λουλούδι. Οι περιγραφές του ιάματος λένε οτι χρειάζεται στους ανθρώπους που διανύουν την "σκοτεινή νύχτα της ψυχής" τους, όταν όλα μοιάζουν χαμένα και δεν υπάρχει ούτε ψήγμα ελπίδας ή φωτός πλέον πουθενά, όταν βρίσκονται στην ύστατη απόγνωση, και νιώθουν την προσωπικότητα και την ίδια την ψυχή τους να διαλύονται. Ισως το ίαμα αυτό να γλύτωνε πολλούς αυτόχειρες στην Ελλάδα της "Κρίσης". Δύσκολο ίαμα, γιατί είναι δύσκολο να διαγνώσεις σε ποιόν να το δώσεις και πότε, μια που οι άνθρωποι που το χρειάζονται περισσότερο έχουν χάσει και την παραμικρή ελπίδα οτι μπορεί να τους δοθεί βοήθεια από οπουδήποτε. Στις (στατιστικά) ελάχιστες περιπτώσεις που το έχω δώσει, από διαίσθηση και μόνο, έχει κάνει την καθοριστική διαφορά: ενεργοποιώντας την πίστη και την ελπίδα ενεργοποίησε τις δυνάμεις του οργανισμού για την ουσιαστική του ίαση. Η λήψη του ιάματος ήταν το σημείο καμπής στη θεραπευτική διαδικασία, αλλά όχι μόνο: επαναφέροντας την πίστη, βοήθησε τους ανθρώπους να πάρουν ξανά τη ζωή τους στα χέρια τους.



Η Φύση μας δίνει όλα όσα χρειαζόμαστε, αν ξέρουμε πού να κοιτάξουμε. Και πάντα μας δείχνει το δρόμο προς τη Ζωή.